Szczegóły

Parabeny a rak piersi i przedwczesne starzenie się skóry

PARABENY – WŁAŚCIWOŚCI, ZASTOSOWANIE I SZKODLIWOŚĆ

PARABENS – PROPERTIES, APPLICATIONS AND HARMFULNESS

Paulina Figiel, Lucyna Czyż

Akademia Świętokrzyska (Pedagogical University), Institute of Chemistry, PL25020

Kielce,

5 Chęcińska Str., email:

pfigiel@op.pl

Słowa kluczowe: parabeny, środki antyseptyczne, działanie estrogenne, rak piersi

Parabeny to estry kwasu phydroksybenzoesowego

różniące się rodzajem grupy alkilowej (metylo,etylo, propylo, butylo,heptylo i benzyloparaben). Są ciałami stałymi,tworzącymi drobne, bezbarwne i bezzapachowe kryształki. W powietrzu są stabilne i odpornena rozpad pod wpływem wody i roztworów kwasów. W środowisku kwaśnym są one aktywne przeciwko drożdżom i pleśniom, działają grzybostatycznie. Są one natomiast mało skuteczne w stosunku do bakterii. Wraz ze wzrostem długości łańcucha grupy alkilowej wzrasta aktywność antyseptyczna parabenów a maleje ich rozpuszczalność w wodzie.

Ze względu na swoje właściwości, parabeny stały się popularnymi środkami

antyseptycznymi, wykorzystywanymi w przemyśle farmaceutycznym, spożywczym i

kosmetycznym. Spośród związków z tej grupy najczęściej stosowane są metyloi

propyloparaben. Do kategorii produktów spożywczych, w których są używane parabeny

należą: ciasta, przyprawy, soki owocowe, mrożonki, dżemy, konfitury. Zastosowanie

parabenów do przedłużenia trwałości kosmetyków jest powszechne i wynika z właściwości

tych związków, które nie modyfikują cech produktów – koloru, konsystencji, zapachu.

Parabeny występują prawie we wszystkich kategoriach kosmetyków, przy czym stosuje się je

w ponad 13 tysiącach produktów [1]. Według oszacowań Amerykańskiej Agencji Żywności i

Leków (Food and Drug Administration – www.fda.gov) średnia dzienna ekspozycja na

parabeny osoby ważącej 60 kg stanowi 76 mg, z czego 1 mg pochodzi z żywności, 50 mg z

kosmetyków i środków higieny osobistej, a 25 mg z leków. Mimo, że parabeny nie są

toksyczne w takich dawkach, w ostatnich latach zwrócono uwagę na ich działanie estrogenne,

co może być przyczyną rozwoju guzów piersi. Badania prowadzone w 1998 roku [2]

wykazały, że butyloparaben, wykazujący najsilniejsze działanie estrogenne wśród parabenów

jest około 10000100000 mniej aktywny niż naturalny estradiol (jeden z estrogenów), dane te

potwierdzały bezpieczeństwo stosowania tych związków, jednak dalsze badania przyniosły

nowe wątpliwości. W 2004 roku zbadano bowiem próbki raka piersi pobrane od 20 pacjentek [3]. Parabeny wykryto we wszystkich próbkach, w średnim stężeniu 20,6 nanograma na gram tkanki. Związki te wykryto w niezmienionej formie (tj. w formie estrów), co oznacza, że przedostały się do nich przez skórę z pominięciem układu pokarmowego [3]. Innym efektem działania substancji imitujących estrogeny jest ich wpływ na obniżenie płodności mężczyzn. Niezależnie od wyników dalszych badań nad estrogennym działaniem parabenów, producenci powinni rozważyć ograniczenie użycia tych związków w kosmetykach, zwłaszcza tych, które są stosowane w okolicach klatki piersiowej, jak dezodoranty i antyperspiranty.
 

Literatura:

[1] Soni M.G., Carabin I.G., Burdock G.A., Food and Chemical Toxicology, 2005, 43,

9851015.

[2] Routledge E.J., Parker J., Odum J., Ashby J., Sumpter J.P., Toxicology and Applied

Pharmacology, 1998, 153, 1219.

[3] Darbre P.D., Aliiarrah A., Miller W.R., Coldham N.G., Sauer M.J., Pope G.S., Journal of

Applied Toxicology, 2004, 24, 513.